Noorderschrift

Ankie Lok

Menu Sluiten

De foto’s van Vishniac: synoniemen van verdwijnen

Deel 2 van een serie over Krakau: Roman Vishniac fotografeerde kort voor de Holocaust het joodse leven in Oost-Europa. Het boek dat met die foto’s werd samengesteld heeft een barmhartige titel.

Foto van Roman Vishniac: mannen verkopen oude kleding, Kazimierz, Krakau, Polen, 1935-1938.

Foto van Roman Vishniac: mannen verkopen oude kleding, Kazimierz, Krakau, Polen, 1935-1938.

‘I was born as a Jew in czarist Russia – the lowest caste, unprotected, exposed to defamation and persecution’ (Ik werd geboren als jood in tsaristisch Rusland – de laagste kaste, onbeschermd, blootgesteld aan laster en vervolging). Zo luidt de eerste zin uit een brief van fotograaf Roman Vishniac aan de Amerikaanse president Roosevelt.

Lees meer

Kazimierz: een joodse werkelijkheid naspelen

Deel 1 van een serie over Krakau, de Poolse stad die ik in oktober 2016 bezocht: in Kazimierz, de voormalige joodse wijk, is het jodendom niet verdwenen. Of toch wel?

ulica-szeroka_kazimierz_krakau

Toeristische golfkarretjes in de Ulica Szeroka, ‘Brede Straat’, Kazimierz, Krakau (foto: Ankie Lok).

‘Ah, Auschwitz.’ Het was het prompte antwoord van een collega toen ik vertelde dat ik naar Krakau ging. Inderdaad, we zijn ook in Auschwitz geweest. Voor de tweede keer. De meesten verklaarden ons voor gek; van velen vergt een eerste bezoek al te veel. De eerste keer was vijf jaar geleden, op een snikhete zomerdag. Nu droegen we handschoenen. Maar daarover in een volgend deel van deze serie meer.

In Krakau logeerden we in Kazimierz, de voormalige joodse wijk. Onze huisbazin droeg een hoofddoek en een davidster om haar hals. Ze sprak mondjesmaat Engels. Haar Duits was beter.

Lees meer

Sigarettenpakjes: de modaliteit van beeld

Het sigarettenpakje met de bloed ophoestende vrouw.

Het sigarettenpakje met de bloed ophoestende vrouw.

Sinds enige tijd gebruikt de overheid het sigarettenpakje als middel om roken te ontmoedigen. Eerst gebeurde dat alleen met tekst. In vette, zwarte letters maar doorgaans met een hulpwerkwoord van modaliteit, zoals ‘kunnen’: ‘Roken kan de bloedsomloop verminderen’. Er waren pakjes bij die boude uitspraken deden: ‘Rokers sterven jonger’. Dat is soms waar, dus niet altijd. De uitspraak kan van tafel worden geveegd.

Inmiddels gaat de tekst op het pakje vergezeld van beeld. Onder het motto ‘één foto zegt meer dan duizend woorden’ zal de redenering zijn dat waar het woord een discussie over de werkelijkheid kan uitlokken, het beeld voor zich spreekt. Maar zo gemakkelijk komen de foto’s op de sigarettenpakjes er niet van af.

Lees meer

Vinyl: de cd was hooguit een meteoriet

Infinity, de lp van Yann Tiersen.

Infinity, de lp van Yann Tiersen.

Op de eerste dag van mijn kerstvakantie ontving ik een brief van vriend R. Regenachtige duisternis bepaalde de dagen. Op de enveloppe was de inkt uitgelopen; het adres was veranderd in een groezelige vlek. In de enveloppe zat een usb-stick. Het stelde me gerust dat er na 1990 nog mensen zijn geboren die met een vulpen schrijven en de posterijen gebruiken om een bestand te verspreiden.

Lees meer

Brexit: het verlangen van Nena

Nena (rechts) en Kim Wilde, in de videoclip van 'Anyplace, anywhere, anytime' (2002)

Nena (rechts) en Kim Wilde, in de videoclip van ‘Anyplace, anywhere, anytime’ (2002)

In het jaar dat de euromunt het levenslicht zag namen Nena en Kim Wilde een remake op van Nena’s hit Irgendwie, irgendwo, irgendwann (‘Hoe dan ook, ergens, ooit’). De remake kreeg een Engelse titel: Anyplace, anywhere, anytime.

Deze Engelse titel was al in de jaren tachtig door team Nena bedacht. Interessant is dat irgendwie (‘hoe dan ook’, ‘anyhow’) onvertaald is gebleven. Wellicht kwam dat het Britse kamp goed uit: een goed idee mag best gesteund worden, maar niet ten koste van alles.

Lees meer

© 2016 Noorderschrift. Ankie Lok. Alle rechten voorbehouden.

Vormgeving thema: Anders Norén.