De eerste foto - 24 december 1968, nasa.gov

De eerste foto – 24 december 1968, nasa.gov

De fotoserie is er een van kiekjes: een onverwachte aanblik in allerijl vastgelegd. Wanneer de Apollo 8 op kerstavond 1968 aan een van zijn rondjes om de maan bezig is kijkt de bemanning door het raam en ziet ineens de aarde opduiken.

Op twee beroemde foto’s van de Apollo 8-missie is het maanlandschap horizontaal in beeld. Daarbovenuit stijgt de opkomende aarde, met de dag-nachtgrens aan de onderzijde: een earthrise in full colour.

Maar die kleurenbeelden zijn niet de allereerste foto’s van het historische moment. Bovendien geven ze het perspectief van de bemanning niet exact weer: die zag het tafereel net even anders.

Zwart-wit

Astronaut William Anders schoot de eerste foto’s in zwart-wit. Al snel had hij in de gaten dat hij beter een kleurenfilm kon gebruiken. Het zijn de kleurenfoto’s die met de eer zijn gaan strijken, en dat is niet verwonderlijk: de blauwe planeet boven een asgrijze maan en tegen de achtergrond van een gitzwarte ruimte heeft verder weinig symbolische toelichting nodig.

Verticaal in plaats van horizontaal

Naast het zwart-witrolletje was er nog iets: de bemanning had de maanhorizon verticaal in beeld. De aarde kwam dus niet ‘op’, maar bewoog horizontaal. Van rechts naar links schoof de planeet achter de maan vandaan, zijwaarts door de ruimte zeilend, als een soort anachronistische swipe. Dat ziet er op foto’s niet zo aantrekkelijk uit. Analoog aan de zonsopkomst verkiezen wij de opkomst van de aarde boven een horizontaal landschap, dus in een verticale beweging.

Geen probleem, moet NASA hebben gedacht, dan draaien we de boel toch een kwartslag. Fijn, moeten fotoredacteuren hebben gedacht, sla die grauwe foto’s maar over, we nemen een kleurenversie. En ziedaar het doodvonnis voor de eerste foto ooit gemaakt van dit schouwspel door de mens in de ruimte.

Ook al bestaat er in het universum geen boven en onder, en links noch rechts, het is van historische en culturele waarde om trouw te blijven aan de aanblik op het moment zelf. Apollo 8 was de eerste bemande missie naar de maan. De mens die door het raampje van zijn ruimteschip tuurt, plotseling iets moois ziet en als een vakantieganger de camera ter hand neemt, de eerste mens die in de gelegenheid is geweest om dat te doen: van dat resultaat is er maar één het eerste en dus enige. Earthswipe in black-and-white. ♦