Westerbork_spoorrails

Herinneringscentrum Kamp Westerbork, spoorrails, mei 2014 (foto: Ankie Lok)

Vorig jaar op deze dag betoogde ik in de Volkskrant dat het vreemd is dat 5 mei geen nationale feestdag is, zelfs nu er nog overlevenden zijn van de Tweede Wereldoorlog. De moderne mens is kind van de Verlichting maar evengoed van de verschrikkingen van de twintigste eeuw, en het collectieve geheugen moet je nu eenmaal voeden.

Ik ken Nederlanders die van Bevrijdingsdag best een jaarlijkse nationale feestdag willen maken, maar liever niet op 5 mei. Met Koningsdag, Pasen en de andere christelijke feestdagen is het voorjaar al zo vol. De burger is consument en kiest op de kalender graag ook zijn eigen nationale feestdagen uit. Sommige data liggen nu eenmaal vast, zoals de verjaardag van het staatshoofd, al is de familie Van Oranje daarmee een tijdlang toch flexibel omgegaan.

Maakt de burger geen keuze, dan kiest de overheid

Misschien is het een idee om voor Bevrijdingsdag een flexibele nationale feestdag in te voeren: een vrije dag op te nemen op een dag naar keuze. Als de burger geen keuze maakt, kiest de overheid, of liever nog, zijn werkgever. De burger mag dan vanzelfsprekend eerst zelf kiezen wie hem de datum oplegt; dat mag ook een van de herinneringscentra zijn, zoals Kamp Westerbork of Kamp Vught, of het Anne Frankhuis.

Wel moet de vrije mens op die dag een uurtje inruimen voor een documentaire, uiteraard eveneens naar keuze. Voor de mediatheek opper ik alvast die over Michel Velleman alias Ben Ali Libi, de joodse goochelaar die in 1943 omkwam in Sobibor en over wie Willem Wilmink een gedicht schreef: Op een lijst van artiesten, in de oorlog vermoord, / staat een naam waarvan ik nog nooit had gehoord, / dus keek ik er met verwondering naar: / Ben Ali Libi. Goochelaar. Wie niet wil wachten op de flexibele nationale feestdag kan de documentaire terugkijken op de website van de publieke omroep.

Overigens zou ik willen adviseren dat het accent van de dag niet komt te liggen op bevrijding maar op herinnering. Ook de bevrijding is de afgelopen decennia een herinnering geworden; momenteel zijn Nederlandse piloten in het Midden-Oosten IS aan het bombarderen. Te vieren valt er dus niet zoveel, te herinneren des te meer. Het zou zonde zijn als we ook van dat laatste ver afdrijven.

Lees meer artikelen bij 4 en 5 mei
Bekijk het complete overzicht >>