Sculptuur 'Gasmolecule' van Marc Ruygrok in de middenberm van de A7 (foto: beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat / Harry van Reeken)

Sculptuur ‘Gasmolecule’ van Marc Ruygrok in de middenberm van de A7 (foto: beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat / Harry van Reeken)

De enige die beefde was Boeddha. Hij schudde heen en weer voor de camera, terwijl een van de dochters des huizes zich in bed nog eens omdraaide. Bij beelden van een aardbeving denken we vooral aan verre continenten. Maar in De stille beving was het Boeddhabeeld het enige Aziatische tintje, verder was de vertoning volstrekt Nederlands.

Voor zijn documentaire volgde Piet Hein van der Hoek twee jaar lang het gezin van Annemarie Heite, die haar boerderij op het Groningse platteland kapot ziet gaan. De bewoners mogen dan wel nauwelijks wakker worden van de schokken, de muren zijn er op den duur niet tegen opgewassen. Gedupeerde huiseigenaren in de documentaire – behalve de strijdvaardige Heite toch al niet de meest weerbare burgers – weten letterlijk en figuurlijk niet meer waar ze het zoeken moeten.

De stille beving werd op 12 februari uitgezonden door RTV Noord; een preek voor eigen parochie. Ook de NTR heeft de documentaire inmiddels uitgezonden. Er was een protestactie op Twitter voor nodig om dat te vervroegen naar een datum voor de verkiezingen. Op de zondagavond van de uitzending door RTV Noord beefde Twitter mee. Iemand feliciteerde Heite met het trending topic #destillebeving en gaf de NAM ervan langs. Onmacht en onvrede klotsten over de smalle bedding van honderdveertig tekens.

Even leek het zo duidelijk: een fakkeltocht, Van der Hoeks documentaire, een item in Kruispunt, trending topics op sociale media, Freek de Jonge en zijn koor. Het protest balde zich samen. Maar niet voor lang. Toen Freek de Jonge half februari opnieuw aanschoof bij DWDD, heette het al een ‘terugblik’ op zijn campagne.

De lijsttrekkers waren toen al lang en breed terug in Den Haag. Zij hadden tijdens het televisiedebat in Groningen op 7 februari hoog opgegeven van hun plannen met de regio. Samengevat: de gaskraan moet verder dichtgedraaid, of zelfs helemaal dicht. Asscher sprak van een ‘ereschuld’, volgens Buma moet de gaswinning ‘omlaag’. ‘Terug naar nul’, riep Pechtold.

Maar wat staat er eigenlijk in hun verkiezingsprogramma’s? RTV Noord (daar zijn ze weer!) zette de partijwoorden af tegen de berekeningen door het Centraal Plan Bureau (CPB). Daaruit rijst een onthutsend beeld: alleen SP en GroenLinks gaan in hun berekeningen uit van het afbouwen naar 12 miljard kuub per jaar in 2021; andere partijen blijven zich baseren op getallen die variëren van 19 (PvdA) tot 21 (D66, ChristenUnie) en de huidige 24 (VVD, CDA, SGP) miljard kuub per jaar.

Het overzicht van RTV Noord kwam acht dagen na het televisiedebat in Groningen, en vier dagen na de uitzending van De stille beving. Of deze informatie lezers buiten de regio heeft bereikt, is de vraag. Op dezelfde dag bespraken landelijke kranten weliswaar de CPB-berekeningen, maar besteedden hierbij ofwel helemaal geen aandacht aan de gaswinning (NRC), of wijdden er niet meer dan twee zinnen aan (de Volkskrant), of namen veel voor kennisgeving aan: Trouw interpreteerde de plannen van de PvdA als een ‘forse verlaging’, en volstond voor GroenLinks en D66 met het noemen van de verlaagde aardgasbaten.

De aandacht voor de problemen in Groningen is zo vluchtig als het aardgas zelf. Politici mogen hun eigen programma’s overschreeuwen, er is niemand buiten het Noorden die daar acht op slaat. Dat is opmerkelijk in een tijd waarin de kloof tussen politici en burgers een luide klacht is. Burgers voelen zich niet gehoord, bedonderd, en twijfelen openlijk aan het nut van de gang naar de stembus. Den Haag loopt het risico een getergde provincie als Groningen voorgoed van zich te vervreemden, terwijl het kiezersbedrog zich al bij voorbaat voltrekt, voor onze ogen.

Dat landelijke media dit niet oppikken, en in plaats daarvan vooral oog hebben voor zetelpeilingen en het duel Rutte-Wilders, is de dubbele tragiek van de uit hun huizen verdreven noorderlingen. De keuzes die overblijven: stemmen op SP of GroenLinks, of boeddhistische lessen in aanvaarding nemen. En dan maar hopen dat het beeld van Annemarie Heite niet aan diggelen zal vallen. ♦