Mary Magdalene_film_doop

Doopscène.

Op Stille Zaterdag ging ik de film Mary Magdalene zien, onder regie van Garth Davis. ‘Het is het laatste kaartje, dus je zit op de eerste rij,’ zei de jongen achter de kassa. ‘Oei,’ zei ik. Maar met Pasen zie je al gauw voortekenen. ‘Doe maar.’

Ik wandelde naar de bar. Op een groot scherm verscheen achter de filmtitel in rode hoofdletters: uitverkocht. De eerste rij. Ik besloot me onder te dompelen in een IPA van brouwerij Oedipus, tegen nekkramp.

Ik zat tussen een andere eenling en een stelletje in. De openingsscène was een psychedelische: een onder water zwevende Maria Magdalena. Gewichtloos. Zo voelt het Koninkrijk Gods, denkt ze in de film.

Rooney Mara bleek een prettige Maria Magdalena. Ze was beter gecast dan Monica Bellucci destijds in de paashorror van Mel Gibson, die met zichzelf toch iets sloerieachtigs in stand leek te houden.

No demons

Nee, dan Rooney Mara. Een bleke volgelinge met bruin-groene ogen. Het meest interessant is de eerste helft van de film, die Maria’s achtergrond schetst. Een dolende ziel. In haar hart ruimt ze graag een plaats in voor de ontmoeting met God. Ze meent dat ze niet voor de huwelijkse staat in de wieg is gelegd, tot wanhoop van haar familie. Een gewelddadige duiveluitdrijving mag niet baten. Broerlief brengt ‘de genezer’ mee. En kijk wat er gebeurt: er wordt iets aangeboord in Maria.

‘There are no demons here,’ stelt Jezus glimlachend vast. Het gewicht van deze zin, ondanks de Bijbelteksten van Lucas.

De film wil vooral een bijdrage leveren aan de zuivering van de reputatie van Maria Magdalena en wil de hardnekkige mythe ontkrachten dat ze een prostituee was, een mythe in de wereld geholpen door de zesde-eeuwse paus Gregorius I, die mogelijk een paar Maria’s door elkaar haalde. De aftiteling van de film benoemt in het kort die geschiedenis, alsmede het eerherstel door het Vaticaan in 2016.

Licht en vuur

De film vergaloppeert zich hier en daar. Smeulende lijken aan kruizen, de uitgemoorde stad Samaria: ‘Romans,’ concludeert Petrus, dus ze moeten hier voorzichtig zijn. ‘Orks,’ dacht ik, en: Middle-Earth. Het land van Tolkien is nooit ver weg in epische vertellingen. Ook de volgende, morbide scène in een grot vol graatmagere stervenden had wat mij betreft achterwege mogen blijven. En voedsel – wanneer eet deze rondtrekkende stoet? Alleen bij het Laatste Avondmaal kauwen ze op een stukje brood.

Daartegenover staan gedenkwaardige scènes, zoals de doop van Maria. Jezus neemt de tijd. Hij dompelt haar drie maal onder en spreekt over licht en vuur. Een intieme ceremonie. Adembenemend is de opwekking van Lazarus, een tour de force die het leven uit Jezus zelf lijkt weg te roven. Ook mooi: het weerzien van Jezus met zijn moeder, op weg naar Jeruzalem. De zorgeloze lach van een zoon.

Als het paasverhaal eenmaal op stoom komt, krijgt de film een wat obligate wending. Bij de bebloede, wankelende Jezus met doornenkroon dwalen de gedachten iets te snel weer af naar Mel Gibson. Gelukkig legt de IPA van Oedipus tegen die tijd een verzachtende aanvaarding over het gemoed. Maar toch, dit hebben we natuurlijk allemaal al eens gezien.

Maria als indringer

Waarom zou je dan toch deze film moeten gaan bekijken? Het antwoord is eenvoudig: om Rooney Mara. Ze intrigeert als menselijke ziel, af en toe twijfelend, maar vastberaden. Ze moet zich staande houden in een mannenwereld, en een aantal discipelen wordt bang van haar andere wezen en van wat dit betekent voor de continuïteit van de mannelijke macht.

Maria Magdalena als indringer. Niet om de boel op te schudden, maar omdat ze niet anders kan en niet anders wil.

De mannen konden zonder al te veel moeilijkheden alles achterlaten en Jezus volgen, voor een vrouw lag dat anders. Zij was gekluisterd aan de wetten van vader, broers en uiteindelijk echtgenoot; ze mocht niet eens op een moment naar keuze haar woning verlaten om te gaan bidden in de synagoge.

Eenmaal bezeten door een bestemming die in de leefgemeenschap niet geaccepteerd wordt, is er dus geen weg terug. Die onvoorwaardelijke keuze spreekt tot de verbeelding. De outsider geeft smaak aan een broederschap, misschien ook daarom laat het script Maria Magdalena zo vaak met – een ook al zo menselijke – Judas in dialoog gaan.

Als Maria de apostelen komt vertellen dat ze Jezus heeft gezien, opgestaan uit de dood, geloven ze haar niet. Waarom zou Jezus alleen aan háár verschijnen? Maar Maria is niet van plan haar mond te houden. ‘I will be heard,’ besluit ze.

Daar heeft ze tweeduizend jaar op moeten wachten. ♦