De NOS bericht over Debaltseve, 18 februari 2015

De NOS bericht over Debaltseve, 18 februari 2015

Pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne namen vandaag Debaltseve in. De val van deze stad laat zien dat de basis van vredesakkoorden en politieke verdragen is gelegen in een duistere mix van intentie en taal.

De NOS berichtte vanmiddag:

De Duitse regering noemt het optreden van de rebellen bij Debaltsevo een ‘gigantische schending’ van het in Minsk gesloten akkoord.
Op de vraag of het zogenoemde Minsk-II nu is geklapt zegt regeringswoordvoerder Seibert dat hij daar geen ja of nee op kan antwoorden.

Aan de ene kant constateren we dat het akkoord is geschonden, aan de andere kant ontkennen we met evenveel verve precies hetzelfde.

Schenden of negeren?

In de media horen en zien we ook andere termen. Zo schrijft het Financieele DagbladIn en rond de stad werd de laatste dagen flink gevochten. Daarmee werd het zogenoemde bestand van Minsk genegeerd.

In een oorlogscontext klinkt ‘negeren’ neutraler dan ‘schenden’. Ook mediataal heeft een ideologisch gekleurd hart; dat noemen we framing.

Wat er overigens werkelijk werd ‘genegeerd’ is Debaltseve zelf: in het Minsk II-akkoord is deze stad buiten beschouwing gelaten, omdat Poetin en Porosjenko het daarover niet eens werden. Poetin beschouwde de stad als Russisch grondgebied, voor Porosjenko bleef de stad Oekraïens.

Begrijpend lezen

De politicus is een kameleon; zijn formulering kiest hij afhankelijk van de informatievraag. De Duitse regering lijkt dit communicatieve kunstje aardig onder de knie te hebben. Woordvoerder Steffen Seibert was voorheen zelf journalist, wat hem in zijn huidige functie wellicht helpt.

Sommige journalisten verwarren verslaggeving van tegenstrijdige informatie met objectiviteit. Hoe schatten zij het niveau van begrijpend lezen van hun publiek in? De alinea van de NOS kun je na groep 8 toch niet meer helemaal serieus nemen.

Pijnpunten

Dat het publiek niet protesteert tegen een inconsequente boodschap heeft niet zozeer te maken met algehele uitputting na de zoveelste beelden van geslepen messen, oranje pakken, liquidaties en beschoten ziekenhuizen, als wel met het discours waarin elk nieuwsitem is geframed.

Ondanks de hoopvolle klankkleur doen verdragen en bestanden zelden uitspraken over de echte pijnpunten. Israël en de Palestijnen vormen daarvan al decennialang een dankbaar voorbeeld.

De oplettende lezer weet het al: bij woorden als [verdrag], [bestand] en [akkoord] is de kans groot dat er in de kern van de zaak weinig zal veranderen. Als er niets verandert valt er ook niets te overtreden. Een zogenaamd akkoord ‘schenden’ wordt dus ook lastig.

En zo krijgt Steffen Seibert toch een beetje gelijk.