Afscheid: olifantje in dierentuin (foto: Leipzig Zoo), en begrafenis van Christus, glas-in-loodraam, Duitsland, 15e eeuw, Metropolitan Museum of Art, New York (foto: Ankie Lok)

Afscheid: olifantje in dierentuin (foto: Leipzig Zoo), en begrafenis van Christus, glas-in-loodraam, Duitsland, 15e eeuw, Metropolitan Museum of Art, New York (foto: Ankie Lok)

En toen kwam op dinsdag aan het einde van de middag de ‘traurige Wende’, zoals een regionale Duitse krant het nieuws bracht. Leipzig Zoo had het olifantje dat zes dagen eerder in de dierentuin was geboren moeten laten inslapen. Zo heeft ook het tweede jong van moeder Hoa het niet gehaald.

Een moeilijke Goede Week

Twee dagen na de geboorte was het olifantje geopereerd aan een gebroken poot. Op palmzondag stond het dier er opgebeurd bij, met een paars tuigje om het achterlijf. Het paars was liturgisch heel toepasselijk, de veertigdagentijd was tenslotte nog in volle gang. Alsof de kleur haar gelijk wilde halen verslechterde na het weekend de toestand van het dier weer. Op dinsdag lag ze alleen nog maar in ‘Dämmerzustand’ in haar hok en waren alle menselijke pogingen om het vrouwtje het leven in te helpen wel uitgeprobeerd. Die Müh ist aus, die eure Sünden ihr gemacht, moet het dierentuinteam met een variatie op Bach hebben gedacht. Want het was mede aan haar soortgenoten te wijten dat de kleine olifantendame voor een moeilijke Goede Week stond.

Nadat ze op de wereld was geploft waren er twee volwassen olifanten uit de kudde die het kalfje ‘auf rabiate Weise’ aanspoorden om op te staan. Op camerabeelden van de dierentuin is te zien hoe ze van grote olifantenpoten een paar flinke dreunen krijgt en over de vloer glijdt en rolt. Een verzorger mept vervolgens de volwassen dieren op de billen; iedereen deelt hier op eigen wijze in het geweld. De pasgeborene liep bij de ruwe verwelkoming een gebroken dijbeen op.

Tweede paasdag beschaamd op de kalender

Het is het tweede jong van moeder Hoa dat rond Pasen vergeefs het leven probeert te halen. Drie jaar geleden beviel Hoa op Ostermontag van haar eerste, een stierkalf. Direct na de geboorte viel ze haar jong aan en vertrapte het met haar achterpoten. Het dier overleefde de mishandeling niet. Bij zo’n eenzame gang van een kort leven naar de lange dood moet zelfs tweede paasdag beschaamd op de kalender zijn blijven hangen. Weissage uns, laat Bach naar het lijdensverhaal van Christus de meedogenloze menigte zingen, ‘voorspel ons’: wer ist’s, der dich schlug? Het olifantje zou het antwoord niet hebben geloofd.

Bij haar tweede kalf had moeder Hoa dus iets goed te maken. Ze leek haar best te doen, maar toen maakten andere olifantenkoeien er ineens een potje van. Het jong werd onmiddellijk apart gezet. Moeder en kind konden elkaar wel zien, om alvast aan elkaar te wennen. Maar de tekenen waren niet bepaald gunstig. Dochter bleek aan een botbreuk te lijden, was bovendien aan de lichte kant en toonde geen zuigreflex. Na de operatie durfden de verzorgers haar niet bij de moeder terug te plaatsen. Van fysieke nabijheid zou het niet meer komen. Oogcontact was alles, tot het jonge olifantenvrouwtje zonder de zo nodige wil om te drinken en met afnemende krachten langzaam weggleed in die schemertoestand, ongeveer daar waar haar broer altijd gebleven is.

Afscheid: drie figuren achter een levenloos lichaam

De dierentuin publiceerde een foto van de olifanten die afscheid nemen van het dode kroost. Het lijf van het jong ligt roerloos op de vloer, buiten bereik nu van de zware poten. De olifanten zijn op condoleancebezoek, naast elkaar op een rij, als drie figuren op een eeuwenoud Duits glas-in-loodraam van de begrafenis van Christus. Moeder Hoa staat in het midden. Zij en de andere twee kunnen het jong alleen nog met hun slurf beroeren. Wroeging? Verdriet? We weten het niet. De Goede Week werd dit jaar in Leipzig vooral een stille week.

Waar drie jaar geleden het instinct van de moeder faalde, liet nu het instinct van het jong het afweten. Misschien volgt er in de toekomst nog een kans. Wellicht zullen ooit moeder en een derde nakomeling samen het treurige mysterie vereffenen. In de Goede Week gedenken we vergelding, schuld en boete, maar uiteindelijk is Pasen een viering van de hoop.

Lees ook:
Olifantje in Leipzig: inspiratie voor Merkel en Tsipras >>

Lees meer artikelen bij Pasen 2015
Goede Vrijdag: De passie van de eerste violist >>
Stille Zaterdag: Olifantje in Leipzig: die Müh ist aus