'Fifty Shades of Grey', beeld uit de trailer

‘Fifty Shades of Grey’, beeld uit de trailer

De trailer van Fifty Shades of Grey biedt een leerzaam kijkje in de vrouwelijke fantasie. Vrouwen vermengen gezwijmel met een vleugje macht, of ze nu veertien of veertig jaar zijn. Maar conclusies over de huidige staat van het feminisme moeten we er maar niet uit trekken.

Volgens Trouw-columnist Ephimenco zou uit de verfilming van de bestseller van E.L. James blijken dat de emancipatoire bevlieging voorbij is. Vrouwen zouden gewoon weer aan hun haren de grot in willen worden gesleurd, of, om aan te haken bij de actualiteit, niet kunnen wachten tot een hitsige DSK hen van achteren en zonder pardon bespringt. In werkelijkheid is er iets anders aan de hand. Fifty Shades of Grey is namelijk helemaal niet zo kinky als we menen.

Meisjesdromen

Jonge, ietwat naïeve vrouw valt voor succesvolle, rijke man: de filmtrailer roept vooral puberale dromen in herinnering. Meisjes van veertien fantaseren over hunks die je secondenlang diep in de ogen kijken voordat ze je hartstochtelijk zoenen. Ze zwijmelen bij de gedachte aan machtige knapperds die supermodellen aan hun voeten hebben liggen maar toch voor jou kiezen, jou, een eenvoudig meisje dat hoognodig ingewijd moet worden in het leven en de liefde.

Die inwijding zet doorgaans een streep door de rêverieën. Bijten op je onderlip ten teken van stille verrukking wordt plotsklaps kolderiek en donkere ogen die je maar blijven aankijken zijn nergens te bekennen. Mannen houden je gezicht niet teder in hun handen voordat ze hun lippen op de jouwe drukken. Ze komen je niet onverwachts opzoeken op je werk om daar een ondeugende conversatie te beginnen. In de lift duwen ze je niet met je rug tegen de muur, ze dwingen niet je armen boven je hoofd, en als ze dat wel doen lijken ze eerder op seks belust dan aantrekkelijk. En dat beseffen mannen overigens zelf ook.

Fanfiction

Het schijnt dat E.L. James haar carrière begon in de zogenoemde fanfiction: een bloggenre dat welig tiert sinds series als Twilight en boybands als One Direction. Onbereikbare acteurs en zangers verschijnen googelbaar ten tonele in de al dan niet seksuele fantasieën der vrouwelijke fanschare. De fanfiction van E.L. James legde de basis voor haar Fifty Shades of Grey.

Boek en film zijn de puberteit en de fanfiction voorbij. Ze brengen echter aan het licht dat volwassen vrouwen doorgaan met dromen. Een zweepje en een blinddoek mogen dan rijpere elementen zijn, de zwoele mannenblik is van de partij. En er zijn meer details. De man in het verhaal heet Christian. Voor de westerse vrouw die is opgegroeid in de joods-christelijke traditie moeten fantasieën over seksuele overgave in de eerste plaats veilig voelen.

Rollenspel

Er bestaan programma’s op de commerciële televisie waarin stellen pogen hun ingedutte seksleven nieuw elan te geven. In een aflevering deden twee Britse veertigers hun verhaal. Een zelfbewust en modern stel, man en vrouw. Laatstgenoemde zou te typeren zijn (met enige inflatie van het begrip) als feministisch. Mevrouw vertelde dat ze fantasieën had waarin ze min of meer door manlief werd overweldigd. Een rollenspel moest uitkomst bieden. Naderhand bracht ze verslag uit. Het had niet gewerkt, verzuchtte ze. Het ging te snel, ze raakte er niet opgewonden van, integendeel.

Ook Fifty Shades of Grey laat zien waarom fantasieën maar beter onuitgesproken kunnen blijven. Bovendien toont de film iets dat we al lang weten: romantiek begeeft zich in het gevoelsleven, terwijl het feminisme een beroep doet op de ratio. Gevoel versus verstand. Die twee lopen niet altijd synchroon. Simone de Beauvoir, ongetrouwde feministe pur sang, schreef haar Amerikaanse geliefde nu en dan aan met ‘echtgenoot’.

Fifty Shades of Grey lijkt te zijn gemaakt tegen beter weten in.